Từ phòng hồi sức cấp cứu đến hành trình chăm sóc sức khỏe chủ động của tôi
Nhiều năm trước, nếu có người hỏi tôi sẽ gắn bó với lĩnh vực nào trong ngành y, có lẽ câu trả lời sẽ là hồi sức cấp cứu.
Đó là chuyên ngành tôi được đào tạo và đã dành nhiều năm thực hành.
Tôi quen với những tình huống phải đưa ra quyết định nhanh chóng, với việc chăm sóc những người bệnh nặng và trách nhiệm bảo vệ tính mạng trong những thời điểm nguy kịch.
Nhưng đến một giai đoạn, tôi bắt đầu dành nhiều thời gian hơn cho dinh dưỡng, kiểm soát cân nặng và chăm sóc sức khỏe chủ động.
Điều gì đã khiến tôi lựa chọn hướng đi ấy?
Từ truyền thống Đông y đến nền tảng y học hiện đại
Cha tôi là thầy thuốc Đông y đời thứ tám trong gia đình.
Từ nhỏ, tôi đã biết đến những quan niệm về sự cân bằng và cách nhìn nhận sức khỏe trong y học cổ truyền.
Nhưng chính cha lại định hướng tôi theo học Tây y.
Tôi học tại Đại học Y Hà Nội từ năm 2004 đến năm 2010, sau đó bắt đầu làm việc tại bệnh viện.
Tôi lựa chọn lĩnh vực cấp cứu và hồi sức tích cực, tiếp tục theo học chuyên khoa cấp I về Hồi sức cấp cứu.
Đây là lĩnh vực đặc biệt, nơi tình trạng người bệnh có thể thay đổi chỉ trong vài phút và mỗi quyết định chuyên môn đều mang trách nhiệm rất lớn.
Tôi bắt đầu công tác tại Bệnh viện Đa khoa Hưng Hà vào cuối năm 2010, sau đó phụ trách Phòng Cấp cứu trong nhiều năm.
Từ năm 2016, tôi chuyển đến Bệnh viện Quốc tế Vinh, sau này là Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hoàn Mỹ Vinh, và từng đảm nhiệm vị trí Phó khoa Hồi sức cấp cứu — Chống độc.
Những năm tháng ấy giúp tôi hiểu sâu sắc giá trị của y học hiện đại, của những quyết định điều trị đúng lúc và của việc cứu sống người bệnh trong tình huống nguy kịch.
Nhưng phải đến năm 2019, tôi mới có một bước ngoặt lớn trong cách nhìn nhận sức khỏe của chính mình.
Khi một bác sĩ phải nhìn lại bản thân
Có một điều tôi muốn chia sẻ rất thật.
Là bác sĩ, tôi có kiến thức về bệnh tật, nhưng không có nghĩa lúc nào tôi cũng thực hành tốt những điều có lợi cho sức khỏe của mình.
Những năm làm việc tại bệnh viện, với lịch trực và công việc bận rộn, tôi dần tăng cân.
Trước đây, tôi từng nghĩ muốn kiểm soát cân nặng thì chỉ cần hạn chế thịt, ăn nhiều rau và cố gắng tập luyện.
Tôi đã thử, nhưng không thực hiện đều đặn và cũng chưa có phương pháp theo dõi rõ ràng nên kết quả không như mong muốn.
Tháng 8/2019, khi cao khoảng 160 cm, tôi nặng 72 kg.
Vấn đề không chỉ nằm ở ngoại hình.
Thời điểm ấy, tôi có gan nhiễm mỡ độ 2, rối loạn lipid máu, tăng huyết áp độ 1, ngoại tâm thu thất thưa và tình trạng trào ngược dạ dày — thực quản khá nặng.
Một bác sĩ từng chăm sóc nhiều người bệnh, nhưng sức khỏe của chính mình lại đang có những vấn đề cần nghiêm túc quan tâm.
Điều khiến tôi suy nghĩ là: biết kiến thức y học và thực hành nhất quán cho chính mình là hai chuyện khác nhau.
Đó là lúc tôi bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về dinh dưỡng và cách kiểm soát cân nặng có hệ thống.
Bước ngoặt không chỉ là giảm 9 kg
Tôi được một người bạn là bác sĩ giới thiệu đến một chương trình dinh dưỡng có hướng dẫn và theo dõi.
Ban đầu, tôi khá nghi ngờ.
Với nền tảng y khoa, tôi muốn hiểu cơ chế và biết tại sao một phương pháp có thể đem lại những thay đổi như người khác chia sẻ.
Tôi tìm hiểu thêm, trong đó có nguyên lý phân tích thành phần cơ thể bằng trở kháng điện sinh học (BIA), rồi quyết định tự trải nghiệm và theo dõi kết quả.
Điều tôi thay đổi không chỉ là một bữa ăn.
Tôi bắt đầu quan tâm đến năng lượng đưa vào cơ thể, cách kết hợp thực phẩm, lượng protein, nước uống, vận động và tính đều đặn của những thói quen.
Thay vì chỉ nhìn con số trên cân, tôi học cách theo dõi thành phần cơ thể và đánh giá sự thay đổi theo thời gian.
Sau khoảng ba tháng, tôi giảm được 9 kg, từ 72 kg xuống khoảng 63 kg.
Tôi cũng ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về sức khỏe và một số vấn đề chuyển hóa trước đó.
Đây là trải nghiệm cá nhân của tôi, không phải cam kết người khác áp dụng tương tự sẽ có kết quả giống nhau.
Nhưng điều có ý nghĩa lớn nhất không phải là giảm được 9 kg.
Tôi đã thay đổi cách nhìn về vai trò của dinh dưỡng và những thói quen hằng ngày đối với sức khỏe.
Từ trải nghiệm bản thân đến mong muốn giúp người khác
Khi thấy những thay đổi của mình, tôi bắt đầu chia sẻ với người thân, bạn bè và những người muốn cải thiện cân nặng.
Tôi tiếp tục học hỏi, thực hành dinh dưỡng, hướng dẫn các nhóm dinh dưỡng và đào tạo những người có thể chia sẻ kiến thức với cộng đồng.
Trong quá trình ấy, tôi nhận ra nhiều người thực sự muốn khỏe mạnh hơn nhưng không biết nên bắt đầu từ đâu.
Có người nghĩ giảm cân là phải nhịn ăn. Có người cho rằng ăn nhiều rau, ít thịt là đủ tốt. Có người chỉ quan tâm đến cân nặng mà bỏ qua lượng mỡ, khối cơ và chất lượng dinh dưỡng.
Cũng có người chạy theo một phương pháp đang phổ biến, làm được một thời gian rồi bỏ cuộc vì không hiểu cơ chế hoặc không phù hợp với cuộc sống của mình.
Tôi nhận ra điều họ cần không chỉ là một thực đơn.
Họ cần kiến thức để hiểu tại sao phải thay đổi, nên thay đổi điều gì và làm thế nào để duy trì những thói quen ấy.
Đó là lý do tôi ngày càng tập trung vào giáo dục dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe chủ động.
Tôi cũng tìm thấy ở công việc này một sự kết nối với triết lý cân bằng đã hiện diện trong gia đình từ lâu.
“Tổn hữu dư nhi bổ bất túc” — Bớt chỗ thừa, bù chỗ thiếu. (Lão Tử — Đạo Đức Kinh, chương 77).
Đó là phương châm tôi áp dụng để giúp khách hàng tìm lại sự cân bằng, từ đó chăm sóc sức khỏe chủ động hơn.
Trong thực hành, tôi cố gắng biến tinh thần ấy thành những vấn đề có thể đánh giá cụ thể: năng lượng, cân nặng, lượng mỡ, khối cơ, chất lượng dinh dưỡng và những yếu tố lối sống cần điều chỉnh.
Sự cân bằng không phải một công thức giống nhau cho tất cả mọi người, mà là tìm ra điều phù hợp với tình trạng và nhu cầu của từng người.
Tôi chưa bao giờ rời bỏ ngành y
Nhiều người từng hỏi tôi: “Tại sao đang làm bác sĩ, đang công tác ở bệnh viện, anh lại quyết định bỏ nghề?”
Tôi luôn có một câu trả lời rất rõ ràng: Tôi chưa bao giờ rời bỏ ngành y.
Bởi dinh dưỡng cũng là một lĩnh vực của y học. Tôi chỉ lựa chọn một hướng đi khác: từ hồi sức cấp cứu sang dinh dưỡng, từ tập trung chữa bệnh sang chú trọng phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe chủ động, từ làm việc tại bệnh viện sang tự xây dựng sự nghiệp của chính mình.
Với tôi, đó không phải là từ bỏ nghề y, mà là tiếp tục sứ mệnh của một người bác sĩ theo một cách khác: không chỉ giúp người bệnh vượt qua những thời khắc nguy kịch, mà còn giúp mọi người có cơ hội chăm sóc sức khỏe tốt hơn từ trước khi bệnh tật xuất hiện.
BS. Nguyễn Anh Khôi